Het is veel mensen niet ontgaan: de prijs van koffie is de afgelopen tijd fors gestegen. Mislukte oogsten in combinatie met een groeiende vraag naar koffiebonen hebben geleid tot een prijsverhoging van ruim 25 procent. Ook kerken en kerkelijke instellingen in Nederland merken deze stijging. Zo gaf ongeveer 80 procent van de ondervraagde kerken aan dat zij de hogere koffieprijzen ervaren.
Dit ontdekten wij als De Nieuwe Beurskoers (DNBK), een vereniging van kerken en kerkelijke instellingen die via actief aandeelhouderschap meer van Gods liefde zichtbaar wil maken in de economie. In aanloop naar onze deelname aan de recente aandeelhoudersvergadering van JDE Peet’s, het moederbedrijf van onder andere Douwe Egberts, zetten wij namelijk een korte vragenlijst uit onder Nederlandse kerken.
Miljoenenbonus
Die bewuste aandeelhoudersvergadering op donderdag 19 juni begon in jubelstemming. De voorzitter was euforisch over het ‘fantastische financiële resultaat’ dat de ‘legale drug’ koffie het bedrijf had opgeleverd. En inderdaad: het bedrijf heeft hoge winsten en marges behaald.
Dat het bedrijf dit succes wil voortzetten, werd al snel duidelijk. Tijdens de vergadering werd de aandeelhouders gevraagd om in te stemmen met een stevige financiële prikkel voor de nieuwe CEO. Als hij erin slaagt de aandelenkoers in vier jaar tijd te verdubbelen, kan hij een bonus van maar liefst 60 miljoen euro verdienen. Een mooie manier om de belangen van de aandeelhouders en die van het bedrijf op één lijn te brengen, vond de voorzitter. En de aandeelhouders? Die waren het blijkbaar met hem eens: 84 procent stemde voor.
Andere belanghebbenden
Naast de absurde hoogte van het bedrag vindt De Nieuwe Beurskoers dat deze bonus het bedrijf ook belemmert om rekening te houden met andere belanghebbenden. Denk bijvoorbeeld aan kerken en kerkelijke instellingen in Nederland. Elke zondag schenken duizenden kerken vele liters koffie, en ook doordeweeks wordt er volop koffie geschonken in christelijke daklozenopvangcentra en voedselbanken. De gestegen koffieprijzen leiden tot pijnlijke keuzes, blijkt uit ons onderzoek. “Ik doe zuiniger met koffie”, zegt de één. En een ander merkt op: “Het kost meer geld, waardoor er minder overblijft voor andere producten.” Iemand die uit is op een bonus van 60 miljoen euro zal daar vermoedelijk weinig rekening mee houden in zijn jacht om de koers te verdubbelen.
Boeren en natuur
Voor de bijna vijftig kerken en kerkelijke instellingen die DNBK raadpleegde, is het duidelijk: de meesten zijn bereid een hogere prijs te betalen als dat ten goede komt aan boeren en de natuur.
Maar kunnen zij daarvoor rekenen op JDE Peet’s? Dat is op dit moment nog maar de vraag. In het mensenrechtenbeleid van JDE Peet’s staat dat het bedrijf uitgaat van het lokale minimumloon – terwijl zelfs aandeelhouders erkennen dat dit onvoldoende is voor een leefbaar inkomen. Het bedrijf gaat niet verder dan zijn toeleveranciers ‘aan te moedigen’ om boven het minimumloon uit te stijgen. Maar hoe kan één van de 12,5 miljoen boeren (zoveel koffieboeren voorzien volgens het bedrijf zelf JDE Peet’s van koffiebonen) investeren in een duurzamere omgang met de natuur, als hij of zij niet eens een leefbaar inkomen verdient? Laten we ons daarom als kerken, grootgebruikers van koffie, inzetten om koffieproducenten als Douwe Egberts actief te stimuleren: laat de stijgende koffieprijs ook ten goede komen aan boeren en aan de natuur.